TASvIMUT TASGHIMUTÊÇÓÛíãæÊ   

 ãÌáÉ  ÏÇÎáíÉ   ÊÕÏÑåÇ ÌãÚíÉ ÃäÇÑæÒ ááÊäãíÉ æ ÇáËÞÇÝÉ 2004-2954

ALI SADKI AZAYKU  AMGHNAS

oli  ËADQI  AZAYKU  Amvnas

 

Tudert  n dda oli AÇayku tmun  nit, iv  nÇëa tiferkiwin nnes d tibridin lli tyiwi awin tt v tejyugrafit n tiddi nnes d tejyugrafit n umur, d tudert n tmazivt v lmËËuk. Ilul v usgÅ^as n 1942 v tama n Tfingult, v imi n wasif, tamazirt lli ifkan yan  v imqqranen  n umarg amaziv v tasutin lli zrinin lli igan Sidi pmmu Ïïalb , ddaw imula n udrar n Drn, tikcucin nns imlullen s idflawn d usmmiä d tkrura n tamtti d umzruy. vvinn av izzri isgåasn zwarnin, ikcm s tmzgida zun d akÆ ingåa nns ad ivë iåmmayn zwarnin urta yuwi, zun d aææ kigan v ayt dars, ivladn n ugudju ittrsn v Mëëaæc ad gis ismd tivëi nns, itrm gis i iårar yaÄi n n tudrt, yg mklli nit inna nttan kra v waman llid ifka udrar iwçavaë. Amuddu s mëëaæc yucka d  v yat tizi, v umzruy yumanen n lmëëuk, lliv sul ur igi astay, nv  astara. Mad yad syafan middn adriz n isnifilen dranin lli mu ingi lmëëuk dârat tizi lliv d tkcm Fëansa, ittyawska Awank-Amur, ur sul illi v mnid n imzdavn n "tmizar n tama" amr ad siggilen idvaën yaänin  mav d smuden i wallalen n tizi, qqnn is isdram n tudrt tamttit ilkmn f kigan ur sul tqqn  allen nns f imikk n tyafut yakka wakal n tmazirt. Illa mad iddan  vass nttan ifl tarwa nns v tmazirt ar tnd ikkit s imik uzddam ar kiv d iwurri izzri darsn imikk n uzmz iwurri dav, yili mad yiwin tarwa nns nv tarwa n ayt dars iqqil ixf nns i yzrign ggutnin gr udvaë n twwuri, lli tga tmdint, d udvaë n tazdvt lli tga tmazirt. wwid av iga dda OLLI AZAYKU  acku idda sul nit imÇÇiyy yili fllas ad iÄfr tivri immav ad inmala d  tvlladin  n  umadl   ad amaynu . ÇÄrv ad iniv mas d  amuddu  s tmdint av inwa usqqsi lli ifkan talalit n umussu  adlsan  amaziv  v lmëëuk. Asqqsi ygan  mamnka  as  neÇÄr ad nvama neg ixfawen nnev v  immuttiten  n tudert g  MRRUK  amaynu. Addad amezwaru d imerdukkuten n tudert tamaynut ad izazwulen tibridin n imal n tudert n yan. Illa mad iran ad sul ikti kra g tudert nnes izrin, yiri mad "iran" Ayttu nev d is ur iÏf imassen ad ikti, ur izÄar ad ikkus meklli ttinin  isusyulujiyen. mkan af ilsa timelsa n wiyyaÄ, ifk ixef  nnes i ungi nnad illan. willi stinin ad iktayen, willi ikkusan, ad yusin aÇaÇaû n useqsi yan; mmaven, kuyan s tvarast nnes d imassen lli iÏÏf v ufus, ad fellas irar, irar f ixef nnes "tiggas n wussan"! dda OLLI nettan, Merrakwec av inmaggar inzden zwarnin, zun d iles n wasif, n usyafa nnes s tmagit, meklli nit inna g yan unmuqqar d uvmis n "Tasafut", vin  av issen is ur igi zun d willi  d illa, is ur yeg v yat tguri, zun d wiyyaä yasi gis iriyen sisnin "zun d izem iv imugges". Isat ar ikti mqqar izzay ukettay. Merrakwec av yalla taketbiyt mi yella ulus v uÄar, ifrek s unnefruri n tmagit nnes, nev, ar isiggil madd ittmuna v uvaras is yufa ad illil imik, ad iqqen acerrig ad ur ismud, ad ur ilkem illiv sul ur ili asafar, illiv sul, mekli ttinin ayt darenv, ur igi i tigni. G usegÅaws n 1967, manen nettan d kra n imaziven yaÄen izdven tamdint n RbaÏ g iga Brahim AxiyyaÏ, skren Agraw n Lemvrib g isiggel d Isenifilen n tawssna. Ur d uckin ad sbiden tamesmunt ayelliv dav yusi dda oli aÄar nnes, isker tiklit ad Bariz ad gis ismed tivri nnes. Isti, nev d istit  umezruy, zun d akettay, zun d timektit ad gis ilmdî taÄfi izwaren lliv imugges Imassen dusnin mas ittrara yan f ixef nnes "tilumas n uzemz". Sul isti amezruy n yat tesga ifkan kigan i umezruy ametti n Merruk yega wasif n Nfis, nev

 

Adrar n Dren, avbalu n Imupdiyen. Tagrawla mqquren g izmaz ad zrinin. Mad en izri kra vin, iwurri d s temdint n RbaÏ ad iÄfr tawwuri d imeddukÆal llid isti , d wiyyaÄ  llilli    iran ad ikweti, adên zun d nettan ; faven d tayedrin izwaren zun d Ifrawen, Arraten, Ttabadul At Taqafi… Maca g yan uzemz ifrek mas t sul ur isman uvaras d willi d iman g imi n "ufrak", iffev Agraw n Lemghrib x isiggel d Isnifilen n tawssna, immav  ad isker igrawen yaÄn inmalan d tvarast lli s ismuqqul nettan afsay n tmukrist tamazivt. Lulend sul sin igrawen yaÄin v teg tmesmunt n tussna tamazivt, ttyuskaren inmuggaren mqqurnin lli isenmala nettan d imedukÆal yaÄninâ, zun d imensi n tussna lliv yiwes  Sengur amusnaw asaligan ittuyassanen s waddaden nnes ddusnin d tamavt nnes f iwaliwen d tawesniwin n Tafriqt g tega tmazivt. Anmuggar ad ittyuskar g uÏil passan g RbaÏ g tgara n isegÅasen 70. Tagra n imussuten ad av yella mad içran mas iggut uya d ur ixÃî ad t sul ajjen ad izzigez ver dat,. Mayan ad yiwin ayelliv ittvwi Dda OLI Azayku, llig yara yan umagrad g tesvunt "amaziv". Yara f ayelli mu issav içri ivçanen mas nettaÆez idels anamur, ziv d iwetta dusnin llis nezÄar ad is nemnad aseqsi n tmukrist tadelsant g Merruk acku mdden urta kullu gan aoraben. Izêli  nger amussu n umezruy mu sul ur nvi ad tid nerar, d tiddet n waval mu ur nufi ad as nekk man, yini mas d asurs ametti adelsan n wakal yegan vik Merruk ad isvwin ad dav nesaqsa f tmagit tadelsant d ur iqqan ad tt ccen isursen isertanen. Izzrin aseggwas, mad yad izri usrsûd ur inmalan d tizrigin n uzerf lli s yad tssen tenbaÏ g uzemz an, g uvzu, nev mekli yera ad as tt issav nettan tigemmi n imuvan, iflen gis v tdusi nnes kigan, maca ifka yas warram ad tizi "ivezzifen" mav iswingim f ayellis d iqqan ad is mmaven imaziven iv ur ksuÄen ad afuÄen.

  Mad iffuv v uvzu, ur sul yumi v tmesmunin lli yellan, nev tilli d igguran acku mekli s ittini, iqqan d imazivn as tt awin g tmukrisin yegan tin wallav, tid izdin d wallalen idusen n tussna, acku ntteni ka ad izÄren ad av ikkis i iÄâgwen n umezruy ur issin talwut. Mamenk as içra Dda OLI tamukrist ad. G tezwuri izzigzul tivri nnes umezruy g snat tguriwin aÄ: inna mas bda mmaven imaziven f tvawsiwin ur igin tinsen, mkan ad yiwin ayelliv sergen imussuten nnesen zrinin. Iv nera ad nbidd ass ad, iqqan ad nanef i ivarasen n usrig, ad nvez allav ad yeg tagrat nnev vass ad d uzekka. Tivawsiwin ad av yega wawal, acku "nettan ad ax igan", nili sers. Iv gis ur numç , rad nmmet v umezruy, acku ur d amadan ad ittemtaten, nettan ar sul itdder g ddaw tirazarin yaÄen, idels d wawal ad ittemtaten iqqen umadan tugna yaÄen, nev tamagit yaÄen mekli yaven iferaw n tama nev, d imadanen yaÄen n imi nek. Mkan af ismuqqul g usgudi s wawal amaziv, d usmun n wawal ad yat tvarast idusen mas nttellil ixfawen nnev iv nekÃud "ad nettwarga i uvyul nnev". Dda OLI urta igi ameVnas, neV asalmad n umezruy yega zwar amedyaz. ZÄrV ad ini yaÄen izÄR  nettan ad isersen tigratin i temdyazt tatrart tamaziVt, isker i tguriwin mezzIynin n igran, d tavulin n tyerza isendr ad asin içri ivlavalen, igrawlen, isisen n ufgan amaziv amaynu iswan asemmiÄ ikwemÄên  n umuddu, n unfruri d tikÃaÄâd n wufuÄ. Issufv d ar vilad snat tadliwin n umarg, tamezwarut gisent tegat "timitar" g usegÅas n 1988, tis snat "Izmulen" g usegÅas n 1995, meklli d issufv arra n umuddu yara ugurram n Tasaft g udrar n Dren g tasut tis tam d mrawt, yara kigan d teçrawin g tesvunin zund "kalima" ittefaven g ugqdir , "Hespéris-Tamuda", "Awal", d tiyyaÄ.

Afulay  « www.mondeamazigh.com »

ÇáÚÏÏ ÇáËÇäí ãä ãÌáÉ « ÊÇÓÛíãæÊ »  ÊÕÏÑåÇ ÌãÚíÉ ÇäÇÑæÒ ááÊäãíÉ æÇáËÞÇÝÉ 2955-2005

aynun wis sin zv tasvunt "TASvIMUT"ar stt  tssufuv  tmsmunt"ANARUZ"ù2005-2955

Les pages de la magazine ( No 2)

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13